Euskal baserria ez da harriz eta egurrez bakarrik eraikia; aldi berean emakumeen bizkar gainean eusten da. Belaunaldiz belaunaldi, gizona falta zenean, mendian lanean, itsasoan, gerran edo emigrazioagatik, baserriko amonek orduak biderkatu behar zituzten. Ez zen atsedenik izan haientzat. Gurasoak izan ziren, aita eta ama. Sukaldeaz arduratu ziren eta sua bizirik zaindu. Seme-alabak samurtasun irmoz hezi zituzten. Baina laia ere hartu zuten, ganadua larratu zuten eta lurra gobernatu. Lanik gogorrenak indar ikaragarriz hartu zituzten ere. Liburu hau justizia poetikoaren ekintza bat bezala sortu da; jaso dezaten esku pitzatuak eta begirada jakintsua zituzten emakume haiek, gure oraina trukean ezer eskatu gabe altxatu zuten horiexek, besarkada berantiar bat bezala.

Gure herriaren nortasuna ahaleginetik datorkigulako. Euskal Herrian, kirola ez zen estadioetan jaio, baizik eta landa-biziraupen horren eguneroko eskakizunean. Gaur egungo diziplina bakoitza antzinako lan baten oihartzuna da: laborantza-lanean harria jaso, enborra sutarako moztu edo belardiak moztu. Baserriaren eguneroko ahalegin horretatik sortu zen gure kirol kultura.

Argazki-erreportaje honek Igartubeiti Baserri Museoaren teilatu sakratuaren azpian batzen ditu atzokoa eta gaurkoa. Gure egungo kirolarien irudien bidez, gaur egun plaza eta kantxetan dauden emakumeen indar fisikoa, erresistentzia eta harrotasuna ohoratzen ditugu. Gure amonen indar menderaezinaren isla bizia dira.

Baina euskal indarra ez da inoiz gihar hutsa izan; arima eta hitza ere bada. Horregatik, argazki bakoitza bertsolarien errima eta zorroztasunarekin osatzen da. Bertsoek irudia oroimenarekin ehuntzen duen hari ikusezin gisa jokatzen dute, kirolaren izerdia betiereko poesia bihurtuz.

Hiru begiko zubia da liburu hau — argazkia, kirola eta hitza —, gure historiaren oinarrien gainean eraikia. Beharrezko omenaldia dena eman zuten amonei, gaur egun gure lurra handi egiten duten emakumeen talentuaren bitartez